Onderwerp: Krakend schip, oorzaak doorgestoken mast??

Tijdens zeil tochten, vooral met wat meer wind wil onze boot nog wel eens enorm kraken. Enerzijds hoort het een beetje bij ons schip maar aan de andere kant verdacht ik ook onze doorgestoken mast. Deze zit in dek opgesloten middels twee op maat gemaakte houten blokken die in het gat zitten tussen het dek en de mast. Zodoende heeft het dek steun aan de mast. Volgens de tuiger moet dit, ik twijfel echter. Om de zaak waterdicht te houden zit er een rubber manchet om de mast en de flens van het gat in het dek. Flexibel dus. Is het dek wel gemaakt om de mast zijdelings te steunen? Komt hier het gekraak vandaan? Wat zijn jullie ervaringen?

Metaal op hout kan denk ik enorm kraken..
kleine bewegingen het dek door wisselende belasting.
Wat ik bij mijn skiff zie is dat een kleine speling in het spaceframe ( bij jou dus het dek) grote effecten heeft op de mastbuiging hoger op. Zowel in langsrichting als de dwarsrichting. Dus wanneer de tuiger dat argument geeft heeft hij wel een punt.
2 oplossingsrichtingen: beweging elimineren ( de onderdekte spanners tussen dek en mast opspannen.. of het wrijvingsvlak smeren met een ( droog )smeermiddel…

"Enorm kraken" klinkt niet geruststellend. Bij mijn doorgestoken mast past de mast zijdelings precies in de opening, zonder opvulling. In de lengterichting van de boot is er wel ruimte, die is opgevuld met rubber blokken. Af en toe hoor je wel een geluid als de mast kracht op het dek uitoefent, maar kraken niet. Wordt je mast wel voldoende door de verstaging ondersteund?

Ter aanvulling, het is het dek wat vooral lijkt te kraken. Het mast gat is ook aan alle zijden zo’n 40 mm groter dan de mast. En dat wordt dan opgevuld met houten blokken (keggen)… de mast is opnieuw getuigd en voorzien van nieuw staand want door een zeer erkend mastenmaker . Ik zou me kunnen indenken dat de keggen dek en mast aan elkaar verbinden terwijl dat ooit zo niet bedoeld was? Want dan hadden ze het mast gat toch ook veel kleiner kunnen houden ?

ISO788 Hans schreef :
Wat bedoel je met onderdekse spanners? Die heb ik niet? En boven dek hebben we dan nog op drie verschillende hoogtes aangrijp punten van de verstaging.

I am Roaring schreef :
Als de mast zijdelings in het dek zou kunnen bewegen, dan komt hij toch ook weer tegen het dek aan, dus ik denk niet dat dat uitmaakt. De ruimte die er nu is maakt het makkelijker om de mast te plaatsen, maar volgens mij hoort die wel degelijk opgevuld te zijn als de boot getuigd is.

Een doorgestoken mast hoort altijd ter hoogte van de doorvoer gefixeerd te worden met een klemsysteem. De mastdoorsnede moet tenslotte kleiner zijn dan het gat, anders krijg je 'm nooit doorgestoken.
Met houten masten op houten schepen zijn dat houten keggen, die zodanig vast moeten zitten dat er geen ruimte is. Ik kan me voorstellen dat dat met een aluminium mast met wat moderner materiaal gaat, zoals rubber blokken. Maar het hoort spelingsvrij te zijn, en daardoor geen herrie te maken.

Laat je (vaste) neerhouder eens wat vieren. Mijn vorige schip (Q33) kon soms ook kraken als de neerhouder met zwaar weer per abuis te strak stond.

Heb je al geprobeerd tijdens het zeilen te luisteren wat het gekraak vandaan komt?



Gepost met de officiële Zeilersforum-app

Schotten kunnen ook behoorlijk kraken, probeer te vinden wat er precies kraakt?

Het is vooral het dek en de opbouw die kraakt. Vandaar dat ik mij afvraag of de mast wel gefixeerd moet worden in dek? Wat zou het kwaad kunnen als die fixatie eruit gaat? Dan heb ik nog een onderwant, tussenwant en een topwant die de mast overeind houden. Ik denk dat het dek wellicht niet gemaakt is om dergelijke krachten op te vangen? Zou dat kunnen?

Die fixatie is de essentie van je doorgestoken mast, in tact laten dus! Gekraak wijst op beweging; zou hard rubber de passing niet verbeteren en meer wrijving/minder beweging geven?

Ben er nog niet ingedoken; er bestaan ook gietrubber kitjes...

lfwjansen schreef :
Dat kan idd, maar is eigenlijk een signaal dat er een trekstang ontbreekt (dan wel als er al wel 1 zit, dat deze mogelijk wat strakker moet). Vanaf de boet van de mast naar de dek-verbinding (oog waar giekneerhouder aan zit), zit (bij de meeste boten die ik ken met doorgestoken mast) een trekstang zodat de kracht niet enkel op het dek staat met een vierkant platje, maar overgebracht wordt op de mastvoet (die veel sterker is uiteraard)

Zie deze foto:

Nachtvlinder schreef :
Ik ben van het (zeer) eigenwijze soort. Kan je me uitleggen waarom die houten leggen, of meer flexibele rubber blokken de essentie zijn voor een doorgestoken mast?
Is de essentie van een doorgestoken mast niet dat het dek niet ondersteund hoeft te worden, wat met een deckstepped mast wel moet?

De trekstangen bij mij zijn in tact en op spanning. Ze zorgen er alleen voor dat de dek blokken niet uit dek getrokken worden. De neerhouder zit onderaan de mast bevestigd.

I am Roaring schreef :
De mast moet 'vrij' kunnen bewegen. Je verstaging moet dit binnen de perken houden. Niet een verbinding tussen mast en dek.

Die blokken om het dek te ondersteunen, dat kan, vrij ongebruikelijk, maar ze mogen niet gefixeerd zijn aan mast én dek.

Met vele produktiejachten met doorgstoken mast gevaren, maar dit kraken nooit meegemaakt.

La Mavare schreef :
Eens. Bij mij zijn er ook rubberen blokken die de minimale bewegingen dempen. Mijn huidige schip (Jonmeri 40) is zelfs met hoge zeegang fluister stil binnen.

De opmerking over de neerhouder maakte ik omdat mijn vorige schip ook een dergelijk geluid maakte, echter doordat een schip als een klank kast werkt was het lastig te lokaliseren. Ook bij mijn Q33 zat de neerhouder direct aan de mast maar toch zorgde dat voor het nodige gekraak bij teveel spanning.

lfwjansen schreef :
Ik zie dat ik een spelfout maakte. Het dek GEEFT zijdelingse steun aan de mast, maar de vraag is of het dek daarvoor bedoeld is. Als ik het goed begrijp ben jij van mening dat de mast niet gefixeerd moet worden in het dek middels houten of rubberen keggen (blokken) ? En de mast ter hoogte van het dek vrij moet kunnen bewegen? Dat is tegenstrijdig met voorgaande berichten, maar klinkt mij als muziek in de oren…

Excuses voor de verwarring. Mij lijkt niet dat de mast vrij moet kunnen bewegen in de dekdoorvoer, zonder ondersteuning Echter houten keggen zorgen voor nihil demping. Rubberen blokken zorgen ervoor dat er geen speling is, maar wel enige mate van demping.

I am Roaring schreef :
De functie van het dek/keggen/rubber vormstuk rondom een doorgestoken mast is om uitknikken op die plaats te voorkomen. Hoe groter de speling daar, hoe meer de mast kan bewegen, pompen, op termijn moe worden en gedeeltelijk uitknikken.

Precies. Een doorgestoken mast moet ter hoogte van het dek in zijdelingse richting gefixeerd zijn. In axiale richting (naar boven en naar beneden) hoeft dat niet, maar omdat meestal alle vallen nabij de mast aan het dek naar boven trekken (via de voetblokken) moeten ook die krachten opgevangen worden. Dat gebeurd meestal met onderdekse spanners. Saltykiss laat daar een variant van zien, de andere variant is dat de spanners aan de mast zelf vastzitten:



Zou de mast geen zijdelingse ondersteuning hebben ter hoogte van het dek dan heb je in feite een dek-stepped mast, alleen de mastvoet zit dan lager. Een dek-stepped mast heeft een andere mast en tuigage nodig dan een doorgestoken mast, dus zomaar wisselen tussen die twee gaat fout. Vraag je tuiger anders om advies, maar ga niet zelf experimenteren met het weghalen van de keggen.

I am Roaring schreef :
Nee, de essentie is dat een doorgestoken mast staat ingeklemd, hetgeen zo’n mast stijver maakt en eventueel met een lichter profiel uitgevoerd kan zijn tov een mast die op het dek staat. Zoals Nachtvlinder hierboven ook stelt dient de mast steun van het dek te kunnen ontvangen dmv opvul ringen of blokjes. Geen speling dus.

Bovendien, als de mast met ruimte erom in het dek staat zal hij aan 1 of 2 kanten toch lekker tegen dat dek aan gaan hangen (en kraken ).

De ene mast is de andere niet. Afhankelijk van het aluminium profiel kan de ene mast veel flexibeler zijn dan de andere. Bij mijn boot is de ruimte tussen mast en dek opgevuld met plakken stijf rubber bij voor en achterzijde. De genoemde ruimte van 4 cm rondom lijkt mij wat erg ruim. Als de lijnen in de mast doorgevoerd worden naar het brugdek zijn onderdekse spanners noodzakelijk. Dit om de krachten van de bovendekse blokken rondom de mast op te vangen. Daar zijn de meeste dek constructies niet op berekend. Maar ook rubber blokken kunnen soms kraken bij flexibele masten. Die bewegen nou eenmaal wat makkelijker.
Zelf heb ik jarenlang last gehad van irritant tikken in de mast. Totdat ik er achter kwam dat er een electraleiding naar het dek licht niet door een kabel goot waren gevoerd maar los in de mast hing. Heeeel handig. Met anti bevriezings leiding isolatie en stevige tie wraps (3 in het rond per 30cm) het probleem in het onderste gedeelte van de mast verholpen. De rest via het dek licht strakgetrokken en dat hielp. Voor het probleem van krakende rubber blokken kan ik mclube sail kote aanbevelen.

Dank allemaal, voor de helder uitleg. De onderdekse spanners lopen bij mij naar het kielframe om de voet blokken op hun plaats te houden. Het kraken komt bij mij echt uit de opbouw, helaas. Ik denk dat de mast hier voor zorgt, vooral met wisselende belastingen op de mast( vlagerig, golven enz. ) Ik had gehoopt dat ik meer ruimte tussen dek en mast kon creëren door de houten blokken te verwijderen, zodat het dek die zijdelingse belasting niet meer hoefde op te vangen. Maar het ZF is eensgezind. En daar sluit ik me dan bij aan.

Dan blijft smeren over met bijvoorbeeld sailkote