Onderwerp: Opvullen van naden in de zwaarden

Goedemiddag,
Heb inmiddels de zwaarden van de Tjalk zodanig onderhanden genomen dat ik bijna klaar ben om ze weer in de olie te zetten.
Heb echter nog 1 klus. De naden zijn hier en daar toch erg open.
2 a 3 mm plamuurmes steek je er gewoon doorheen.
Die wil ik dus opvullen.
Heeft iemand hier meer ervaring mee?
Hoor het graag.
Tom Erik

Met bruine sikaflex is de kit niet te opvallend, en als het zwaard weer fors uitzet in eht water dan perst dat er wel redelijk uit.
Als je dichtstopt met houten latjes loop je het risico dat het zwaard juist verder gaat scheuren omdat het hout niet kan uitzetten.

Bij onze zeeschouw was ook een zwaard door de vorige eigenaar op de hiervoor omschreven manier opgeknapt, met een cirkelzaag de openstaande naad en stukje ingezaagd (diepte =/- 8 a 10 mm), en de naad hiernaa keurig opgevuld met bruine sikaflex, niks mis mee!
afgelopen winter begon het zward toch weer te "kieren".
Ik heb toen de bovenfrees gepakt, een (overlappende) sleuf van 16 mm breed en +/- 12 mm diep gefreest, hierin een keurig op mat geschaafde eiken lat gelijmd, het geheel netjes glad geschuurd en ben nu de boel weer aan het lakken met Epifanes hardhoutolie.

Voordeel van het overlappend infrezen en inlijmen is dat je het nieuwe stukje hout aan beide kanten van de naad vastlijmt en er zo dus weer wat stevigheid in het zwaard komt.

of bovenstaande een blijvend goede oplosssing is zal de tijd leren.

groeten,

Hans

Welkom platbodem bezitters, twee nieuwe op één draad!

Ik zou voorzichtig zijn met zagen en frezen in het zwaard. Van een bouwer hoorde ik dat de delen van het zwaard door middel van korte (+/-10cm lange) rvs-pennen in elkaar "gedeuveld" worden. Je loopt het risico dat je zaag of frees naar zijn grootje gaat, maar ik ben bang dat je de sterkte van het zwaard verzwakt doordat je de dikte ter hoogte van de pennen wel erg klein maakt.

Hans ik hoop dat je met epoxy gelijmd hebt, dan heb je een goede verbinding met het hout. Ik weet niet wat het werken van het zwaard met de lijmverbindig doet als het weer nat wordt. Vergelijk het met het dichttrekken van een 16-kwadraat die lang droog gestaan heeft.

Ben benieuwd naar de ervaringen het komende seizoen.

Het ligt er volgens mij aan hoe dat kieren is ontstaan, hoe ik het zou oplossen.

Waren die kieren er ook al toen het zwaard op de boot zat (nat/vochtig was) dan zal opvullen met hout wel lukken.
Zijn die kieren onstaan toen het zwaard droog in de opslag stond dan zou ik wat voorzichtiger zijn om de reden die hieronder ook al aangegeven wordt, want dan loop je kans dat bij het vochtig worden juist de spanning in het zwaard zo groot wordt dat er opnieuw barsten/kieren optreden/ontstaan.

Hoi Pylk,

Ik ben in 1e instantie begonnen met een freesdiepte van een milimeter of 4, zo elke keer iets dieper totdat de pennen (houten pennen in mijn geval)zichtbaar waren.

Hierna de latten ingelijmd, met normale, zeewatervaste, constructie houtlijm (advies gevraagd bij een bevriende scheepstimmermen)

De "kieren" zijn er van lieverlee ingekomen, de zwaarden afgelopen winter buiten, onder een afdak opgeslagen.
Dit om het extreem uitdrogen bij opslag in de schuur tegen te gaan.

Zoals gezegd, de tijd zal het leren hoe de reparatie zig gaat houden, maar neem van mij aan, onderhoud blijf je houden, elk jaar weer (is voor mij ook een deel van de hobby!)

Afgelopen zaterdag hebben we onze trots weer te water gelaten, nu nog wat kleine puntjes, optuigen en dan........... zeilen!!!

groeten,

Hans

Heren, mijn dank voor jullie overpeinzingen.
De naden zitten tussen de verschillende houtdelen van het zwaard.
Hangen gewoon aan het schip (beetje onhandelbaar grote krengen).
De achterkant van het zwaard was met één of andere 2 componentenlak gedaan en dat was niet meer aan het hout gehecht. Soort plastic zak om het zwaard heen.
Ik denk dat ik eerst maar eens het sikaflex idee ga uitproberen.
Freezen kan altijd later wel en ik moet ook nog de romp, dek en roefdak aanpakken. Inmiddels vrijwel kaal gehaald en in de Fertan (roestomvormer) gezet. Nu nog primer (Ferpox) en dan Double Coat.
Zwaarden haal ik kaal en dan in de Biopin.
Dank voor de suggesties.
Tom Erik

Op een ander forum werd door iemand Silicryl-WT kit van Den Braven aanbevolen. Dit is een witte elastische kit die na uitharding transparant wordt. Heeft als voordeel, dat het ook hecht op licht vochtig hout. Voegbreedte moet tenminste 4 mm zijn.

Ik wil het binnenkort gaan uitproberen op onze schepen (botterstichting).

Klinkt als een siliconen-kit? Let in dat geval op, dat de kit in het geheel niet overschilderbaar zal zijn, en mocht het tegenvallen, dat het ook lastig wordt om het hout na het verwijderen van de kit wel fatsoenlijk te overschilderen.
Ik zou dan toch eerst op een proefstukje proberen, en dat een seizoen buiten laten of zo.

Het is (ondanks de naam) een overschilderbare acrylaat-kit.

Bij vochtig hout wordt ook vaak innotec-kit toegepast. Een polymeerkit die goed hecht op vochtige ondergronden. Nadeel: alleen in wit of grijs verkrijgbaar.

Is breeuwen een optie?

Heel oud topic, maar waarschijnlijk nog steeds relevant. Ik heb deze oude skutsjezwaarden uit een loods opgevist, stonden al zo'n 15 jaar droog te wachten op een nieuw doel. Flinke scheuren in het hout door de droogte. Wat is jullie advies? Uitfrezen en een nieuwe lat in zetten met enkele mm's marge voor wanneer het hout weer vochtig wordt? Of het hout al nat maken en kijken in hoeverre het weer terug bij elkaar komt en het resterende deel opvullen met mahonie variobond?

Niet beginnen met opvullen, maar demonteren. Op de foto is te zien dat het beslag los is geraakt. Kijk eens uit welke delen de zwaarden zijn samengesteld en gebruik die opnieuw. Losse delen kun je “stokelen” , dat is een zaag door de naad halen waardoor de delen beter op elkaar aansluiten.
Berghout2 zal je zeker ook adviseren.

jerry schreef :
Alleen op grond van deze ene foto kan ik er geen zinnig woord over zeggen.

Overigens kende ik dit hele topic niet, het is van voor mijn tijd op ZF.
Maar ik schrok van de slechte adviezen.

Ik had er al eerder wat over geschreven. Even gezocht, en ik vond dit, 13 januari 2022:

3Noreen schreef :
Ik weet weinig van bladbodems en zwaarden maar wel behoorlijk wat van hout.

Maar wat ik me meen te herinneren is dat zwaarden bijeengehouden worden door een stalen band om het zwaard heen en staven (draadeinden) er doorheen. De verlijming is dus niet waardoor het spul bij elkaar gehouden wordt.............


Deze houten plank sla je mis

Zwaarden worden NIET bijeengehouden door een stalen band. Het randbeslag (zoals het heet) dient alleen maar om de dunne kwetsbare rand van het hout te beschermen tegen beschadiging. Constructief heeft dat randbeslag geen enkele waarde.
Verder worden zwaarden NIET bijeengehouden door doorlopende staven of draadeinden.

Hoe dan wel?

De oude methode (die helaas nog steeds door de meeste zwaardenmakers wordt toegepast) bestaat eruit dat de planken aan elkaar worden gezet met stalen, roestvaststalen of bronzen doken, dat zijn pennen die op zekere afstand van elkaar in voorgeboorde gaten zitten. Vroeger kon men niet anders, bij gebrek aan goede lijm. Tegenwoordig wordt er meestal in de naad lijm aangebracht tussen de planken.
Met de kennis van nu is deze methode m.i. verouderd en slecht. De aanwezigheid van metaal in het hout werkt levensduurbeperkend, en de lijmnaad (die op trek wordt belast) is niet sterk. Bij een impact (een dreun tegen het zwaard) of bij spanningen (bijvoorbeeld door afwisselend regen en zon) zal de lijmnaad vroeg of laat bezwijken.

De modernere en véél betere methode bestaat eruit dat er metaalvrij wordt gewerkt en dat er een echte lijmnaad wordt gevormd, waarbij de lijm op afschuiving wordt belast.
Dat kan door de zijkant van de planken te frezen met een inelkaar grijpend profiel of door te werken met hechthouten veren die in gefreesde groeven zitten.
Zodoende wordt het lijmoppervlak vergroot en (wat belangrijker is) wordt de lijm op afschuiving belast, wat per mm2 veel sterker is.***

De methode met de veren heb ik voor het eerst in 1984 toegepast bij een stel grote zwaarden voor een charter-zeetjalk, de Res Nova. Ik deed het als experiment, zonder medeweten van de opdrachtgever, maar ik was er zeker van dat het goed zou zijn.
Vorig jaar zag ik die zwaarden weer, na 37 zware dienstjaren. Ik zag flinke slijtage en diverse littekens, maar de naden waren nog perfect in orde.


Even terug naar de vraag van de topic-starter.
Jouw zwaarden zijn waarschijnlijk met metalen doken in elkaar gezet. Gezien het bovenstaand verhaal is het logisch dat de lijmnaden zijn opengetrokken.
Het heeft geen zin om de kieren vol te prakken want de flanken van de naad zullen vuil en aangetast zijn. Doe er dus geen lijm in, ook geen kit, of bitumen, of epoxy.
Wat wel? Het zou het beste zijn om het zwaard te demonteren en helemaal opnieuw te lijmen, maar ik kan me voorstellen dat dat te lastig is.
In plaats daarvan kun je de naden wijder maken met een zaag. Daarna grondig schoonmaken en opgieten met een PU twee-componentenlijm, die je eventueel iets hebt verdund met max. 10% thinner.
Of je freest de naad aan beide zijden open. Als je freest met een hardmetalen freesje, is het niet erg als je de metalen doken raakt, tenminste, als dat rustig gaat. Daarna goed schoonmaken en latten inlijmen.

Werk de zwaarden af met een zacht product op olie/alkydbasis. Geen harde lak en zeker geen epoxy.

Wim.

***Om het verschil tussen trek- en afschuifbelasting duidelijk te maken vertel ik vaak het volgende.
Plak een stuk plakband op de tafel. Pak het uiteinde en trek dat recht naar boven. Het plakband zal gemakkelijk loskomen. (Trekbelasting)
Doe het nog een keer, maar trek het uiteinde zo laag mogelijk in het verlengde van het plakband. Het zal veel moeilijke loskomen of zelfs breken. (Afschuifbelasting).

Als ik de foto zo zie zou mijn conclusie niet direct zijn dat de lijmnaden loslaten. Het lijken mij eerder (droogte)scheuren in de houten delen.

swblom schreef :
Ja, dat is zo.
Maar op grond van die ene foto kan ik niet beoordelen hoe erg het is en wat de oorzaak is. Ik kan dus (nog) geen plan van aanpak presenteren.

Gepost met de officiële Zeilersforum-app

Ook na het advies en het college zwaardenmaken van Berghout2 blijf ik er bij dat het uit elkaar nemen van de delen waaruit de zwaarden zijn opgebouwd de beste oplossing is. Als er metalen pennen (doken) zijn gebruikt kun je die er ook uitnemen. Alles weer pas maken en in elkaar lijmen met de lijm die Berghout2 noemt. De krimpnaden eerst opzuiveren of “stokelen”.

Jullie zijn er snel bij! Fijne uitgebreide antwoorden. Ter info nog wat extra foto's. Ik zal ze thuis eens op een goede bok/schraag leggen zodat we nog betere foto's krijgen. Maar wellicht helpen deze foto's ook nog wel om alvast een plan te schetsen.

Zouden de metalen doken ook te zien zijn als de scheur groot genoeg is?

Die ijzeren banden zitten ontzettend ruim, of zou dat opzettelijk zijn?
Misschien toch maar eens het hele zaakje een weekje in de sloot laten weken. Met een beetje mazzel staat alles dan mooi strak.

Gepost met de officiële Zeilersforum-app

Als je geen heel hoge eisen aan de zwaarden stelt, zijn ze nog best bruikbaar.
Zo te zien was het hout erg vochtig toen ze gemaakt zijn. Te vochtig.
De krimp zal niet ongedaan gemaakt kunnen worden, ook niet als je ze in de sloot gooit.

Om het goed aan te pakken heb je er wel een flink werkje aan.
Eerst moet het randbeslag eraf, waarbij je moet proberen om de spijkers/schroeven zoveel mogelijk te verwijderen. Het beslag zelf ziet er bruikbaar uit, je kunt het eenvoudig rechtmeppen.

Dan moeten de kopplaten worden verwijderd. Dat kan een lastig klusje zijn, zeker als de bouten vastgelast zijn.

Als alle metalen delen verwijderd zijn kun je de openstaande naden goed aanpakken. Dat houdt in: de naadkanten zorgvuldig passchaven (met een foutmarge van enkele tienden van een millimeter) of, als je niet zo nauwkeurig kunt werken, er een handcirkelzaag doorheen trekken langs een geleider.

Verbind de twee lijmvlakken goed met elkaar. Traditioneel gaat dat met metalen doken, maar daar hou ik niet zo van. Ik doe het bijna altijd met veren: frees groeven in de te lijmen vlakken waarin precies passende multiplex stroken steken.
Lijm met goede lijm, bijvoorbeeld resorcinollijm.
Zorg er bij het lijmen voor, dat je de naad goed dichtperst èn dat het zwaard vlak blijft.

De grote krimpscheuren moet je niet gaan dichtkitten of zo, dat wordt een rommeltje.
Zaag ze liever eruit, een soort grote driehoeken, en lijm daar nieuwe grote driehoekige vulstukken in.

Als het houtwerk klaar is, herbevestig dan al het beslag (na conservering) met uitsluitend rvs materiaal. Liever geen spaanplaatschroeven, want die zijn zwak door de dunne ziel.
Succes!

Een vraag die nog niet is gesteld: wat ga je met de zwaarden doen? Weer gebruiken als zwaard of als decoratief object, tafel of iets dergelijks. De bestemming bepaalt nmm de manier waarop je gaat herstellen. Misschien kun je ook eerst eens bepalen waar de naden van de delen waarmee de zwaarden zijn samengesteld precies lopen. De mogelijkheid bestaat dat de scheuren niet zitten daar waar de metalen doken zitten en dan kun je de scheuren makkelijker opzuiveren met een zaag of frees en dan pas lijmen.

Die ijzeren banden laten mooi zien hoeveel droogte-krimp er is geweest bij deze brede (waarschijnlijk eiken) zwaarden.
NB ik ben mijn zeilcarriere begonnen in een overnaads volledig eiken jolletje van 10voet en die moest het voorjaar altijd voor het eerste droge/warme weer het water in, anders trokken overal de krimpscheuren in.

Ja ze komen van een wedstrijdskutsje en het idee is om gebruikt te worden op een kleiner (15m) recreatief skutsje. Ze kunnen ook een stuk kleiner worden gemaakt gezien het kleinere schip en veel kleiner zeilplan.

Het plan lijkt nu adhv jullie reacties om ze zoveel mogelijk uit elkaar te halen en waar mogelijk opnieuw te verlijmen. Mocht het allemaal niet haalbaar worden dan kunnen ze altijd nog als tafel functioneren, maar daar zijn ze nog te mooi voor wat mij betreft.