Voor de liefhebbers.
Voor wat betreft de Noordzee:
Indien een ongeval heeft plaatsgevonden of sprake is van ernstig dreigend gevaar en de kapitein of scheepseigenaar niet in voldoende mate optreedt, kan de minister aan betrokkenen aanwijzingen geven tot het voorkomen, beperken of ongedaan maken van de schadelijke gevolgen van het ongeval. In 2012 is een voorstel aangenomen ter verruiming van de bevoegdheid, zoals al omschreven in de wet BMO artikel 3, voor de minister van IwnW tot het geven van aanwijzingen aan hulpverleners indien de maritieme veiligheid of het milieu gevaar lopen. Het voorstel verruimt de aanwijzingsbevoegdheid voor de minister, waardoor deze voortaan dezelfde aanwijzingen kan geven aan hulpverleners als aan de kapitein en/of scheepseigenaar.
Indien de aanwijzingen niet (kunnen) worden opgevolgd, kan de minister maatregelen nemen, zoals de overname van het gezag over een schip of het aansturen van de bestrijding van de gevolgen van een ongeval. Indien een schip onder buitenlandse vlag vaart, kunnen de aanwijzingen en maatregelen pas gegeven worden nadat overleg is gepleegd met de vlaggenstaat, tenzij zich een situatie voordoet die onmiddellijk ingrijpen noodzakelijk maakt.
Voor wat betreft de binnenwateren:
De burgemeester heeft een aantal eigen wettelijke taken en bevoegdheden. Hij is onder meer verantwoordelijk voor de handhaving van de openbare orde en veiligheid in de gemeente. De burgemeester heeft het opperbevel over de bestrijding van rampen en crises binnen zijn gemeente. De voorbereiding daarop is gemandateerd aan de veiligheidsregio. Bij een schending of dreigende schending van de openbare orde en veiligheid in de gemeente kan de burgemeester bevelen geven die hij noodzakelijk acht voor de handhaving van de openbare orde en veiligheid. Andere functionarissen met wettelijke bevoegdheden op het water zoals de hoofdingenieur-directeur van Rijkswaterstaat, vallen in het geval van een ramp of zwaar ongeval onder het opperbevel van de burgemeester.
Bij een crisis ligt de verantwoordelijkheid voor het beheersen ervan primair bij bestuursorganen die over de bevoegdheden beschikken om de noodzakelijke maatregelen te nemen. Het is van belang dat tijdig overleg met de burgemeester plaatsvindt. Opgemerkt dient te worden dat er geen verschil is in bevoegdheden bij de incidentbestrijding op schepen die varen onder Nederlandse en schepen die varen onder een buitenlandse vlag. De Nederlandse wetgeving is aldus van toepassing op alle schepen die zich bevinden in de Nederlandse wateren, met uitzondering van oorlogsschepen, militaire luchtvaartuigen en andersoortige schepen en luchtvaartuigen voor andere dan handelsdoeleinden.
De primaire verantwoordelijkheid voor het redden van mens en dier op gemeentelijk ingedeeld water maakt onderdeel uit van de brandweerzorg en ligt derhalve formeel bij het college van burgemeester en wethouders.