Toen ik ons bootje derdehands kocht werd het hoofdzakelijk gebruikt om garnaal te vissen op de Vlaamse banken. De boot werd gestuurd met een tweeënhalf meter lange helmstok op het aangehangen balansroer. De visser kon dan onder de vaste buiskap zitten om te sturen tijdens de lange slepen met slecht weer.
Ik ontdekte dat de boot oorspronkelijk ( 1946 ) een wielsturing had. Bronzen wormwiel gedoe met een enigszins schuinstaand stuurwiel achter in de kuip. De opening voor de korte metalen roerstok in de oude spiegel is nog te zien.
Ik verbouwde de boot weer naar yawl, kon daardoor de ellenlange helmstok niet meer gebruiken. Maakte in een paar uur snel een korte nieuwe helmstok, tachtig centimeter lang. Die heeft één centimeter speling met de yawl mast. Bouwde voor de zekerheid ook een nieuw roer. Vijfenzeventig kilo eik, teak en rvs gingen er als beginmateriaal in.
Ik was van plan door de Franse kanalen te gaan en dat betekend motoren. Met de korte helmstok kon goed gezeild worden want door de vier zeilen kun je de boot perfect uitbalanceren. Manoeuvreren gaat ook prima met die korte helmstok, je mag echter geen mietje zijn, de krachten zijn groot. Maandenlang op de motor varen zou te lastig zijn met dat korte stokje dus ik bouwde zelf een wielsturing. Afgekeken van de zeilende vrachtschepen. Werkt met een modern materiaal touw dat tien slagen rond de 25 mm stuurwiel as maakt, verbonden is met een doorlopende rvs kabel diameter drie mm die over dekblokken door het achterdek geleid word. Die kabel bedient de korte helmstok. Overbrenging is enorm, zes omwentelingen van het 70 cm stuurwiel van Sb naar Bb.
De rvs stuurkabel heeft een snelbevestiging die aangrijpt op de helmstok op dezelfde pin die gebruikt word voor de helmstok automaat. Ik kan dus in een seconde overschakelen van wiel naar helmstok door de snelbevestiging los te flippen.
Op de kanalen was de wielbesturing onmisbaar. Bij motoren komt veel meer kracht op het roer dan tijdens zeilen.
Nu we meest zeilen is het hoofdzakelijk de automaat die stuurt. Ik regel de vier zeilen, de automaat stuurt. Absoluut betrouwbaar. Tweede actuator in twintig jaar. Nu met een extra dure motor met gouden contacten ( en prijs )
Voor manoeuvreren gebruik ik het helmstokje, wil ik zelf sturen tijdens het zeilen ( om iedere windverandering in hoogte om te zetten ) gebruik ik de wielsturing.
Je staat of zit bij ons vóór of naast het stuurwiel, niet er achter. Dat is wennen, heeft één keer een ongeval veroorzaakt.
Een Zeeuwse beroepsstuurman van de Zeeuwse vloot uit Zierikzee stuurde ons bootje terwijl ik de zeilen regelde. Toen door een plotse windbui de boot bijna om ging draaide hij de verkeerde kant op toen ik riep ”Oploeven”. Hij viel af in plaats van op te loeven. De bijboot die in de ( Lage ) davits hing schepte water. Bij 6 knopen. Achtermast en davits afgebroken, bijboot zwaar beschadigd. Voordeel van hout en zelfbouw : Een week later was alles hersteld.
Twee keer heb ik tijdens ruw weer gehad dat de autopiloot uitviel, was toen erg blij de wielbesturing te hebben. Ook een paar keer gehad dat onze autopiloot het sturen met zeer sterke achterlijke wind net iets teveel werd. Met zo´n wind en golven die sneller gaan als de boot ( Link ) is de wielbesturing niet snel genoeg, ( Grote overbrenging ) is enkel de helmstok te gebruiken.
We hebben het voordeel dat het wiel de kuip niet belemmert. Het is opgebouwd tegen de achterkant van de kuip. Op veel jachten moet je echt klimmen om rond de stuurstand te komen, neemt dat ding met z´n vele toeters en bellen een kwart van de kuipruimte in beslag.
Op de vraag van de OP zou ik antwoorden : helmstok ja, stuurwiel nee. Een stuurwiel is op een modern modaal jacht een delicaat onnodig foefje om het bekende autorijden gevoel te krijgen. Velen vinden het ook stoer staan.
