Onderwerp: Nieuw roerblad Dehler Duetta 94 KoeZt

Sinds we eind 2012 onze Dehler kochten worstelen we met loefgierigheid. De boot draagt vrij veel zeil voor haar gewicht (Van de Stadt ontwerp) hetgeen vroeg reven noodzakelijk maakt. Ondanks dit vroege reven hadden we toch meestal (tenzij we een reef extra zetten) behoorlijk roerdruk en dito roeruitslag.

Zoveel zelfs dat we maar eens zijn gaan kijken waar eea aan kon liggen. Een veelgehoorde opmerking was dat het grootzeil uitgezeild was. Dat kan. Het zeil is uit ’99 maar is, zeker de laatste paar jaar niet idioot veel gebruikt en zeker nog vrij vlak te trimmen. Zeker als ik deze winter de onderlijkstrekker naar de kuip terug leidt en een cunningham aanbreng, denk ik daar niet als eerste aan.

Op internet trof ik foto’s aan van zowel Dehler 31 (doorontwikkeling van onze boot en zusterschepen aan) waarop een roer staat dat fors groter is dan het roer dat onder KoeZt hangt.

Koezt is een Duetta met diepe kiel. De diepgang is ca 1,45m (werfopgave). Ze zijn er ook met een diepgang van 1,1m. Verschalen van tekeningen en foto’s bevestigde mijn vermoeden dat het roer ingekort was. Er miste ca 20% van het roeroppervlak en wel daar waar het het meeste doet; onderaan.
Om het zeil en zijn prestaties eerlijk te kunnen beoordelen zal de basis goed moeten zijn. Een auto voorzien van een nieuwe motor omdat hij beroerd rijdt, heeft pas zin als die auto geen lekke banden heeft. Met lekke banden EN een nieuwe motor rijdt hij immers nog steeds beroerd.

Dus bij aanvang van de winterstalling dus het roer er maar onder vandaan gehaald en opgemeten. En daarna een oude beitel gepakt en aan het werk gegaan. Een middagje later, had ik een vuilniszak vol schuim en polyester en was de roerkoning kaal. Hierbij was ook mijn vermoeden bevestigd dat er aan het roer gekloot was. Je kon zien dat er een stuk onder het roer vandaan gezaagd is.









Op het werk een nieuwe roerveer (50x10mm aluminium) aan de roerkoning laten lassen. Thuis een aantal hardhouten wiggen in de roerveren gelijmd en druk aan het tekenen geslagen.
Uiteindelijk is dit het ontwerp.

Opgedeeld in 9 plaatjes van 10mm (passend bij de onderste roerveer) levert dit genest op platen multiplex van 255x122cm, 3 platen op.

En zover is het nu.

Inmiddels een stuk verder...

Roer bouwen.

Van het hele bouwproces heb ik niet overdadig foto’s gemaakt. Wel wil ik graag het eea delen.
Dat er wat mis was met mijn roer was me wel duidelijk toen de boot het water uit ging. Dat het op herbouwen uit zou lopen was ook snel duidelijk.

Mijn eerste stap was achterhalen wat er nu oorspronkelijk onder de boot heeft gehangen.
Voor het ontwerp heb ik een Excelbestand (aangeboden via het Zeilersforum) gebruikt. Hierin wordt aan de hand van een aantal parameters een voorstel gedaan voor de oppervlakken van het roer. Het gaat hier over het totaal oppervlak en het oppervlak van het balansdeel.

Daarna heb ik AutoCAD erbij gepakt en ben aan het schetsen gegaan. Diverse ontwerpen heb ik gemaakt. Aanvankelijk met de Jefa CAD bibliotheek er bij als leidraad, later toch meer op mijn eigen ontwerp uitgekomen.

Uitgangspunt bij het uiteindelijke ontwerp is dat het balansdeel over de volledige hoogte gelijk is. Het oorspronkelijke roer heeft bovenaan veel balansdeel dat naar onderen toe naar bijna 0% weg loopt. Onder helling varend wordt het bovenste deel van het roer echter minder effectief waardoor je gelijk het grootste deel van je balansdeel verliest.
Verder blijkt het verstandig om de voorkant van het roer zo recht mogelijk te hebben. Hieruit volgt dat de achterkant van het roer ook zo recht mogelijk moet zijn. Anders zit er een verloop in het balansdeel.
Ik heb de diepte van het roer zo groot mogelijk gemaakt. Hoe dieper en slanker een roerblad, hoe effectiever het wordt.
Ik heb gekozen voor een forse afronding aan de onderkant gemaakt. Dit met als doel om evt waterplaten en andere troep makkelijker weg te laten glijden.
Uit de berekening van het roerblad rolt een oppervlakte voor het roerblad. Er zijn een aantal begrenzingen voor het ontwerp.

Ten eerste de roerkoning. Deze is natuurlijk gegeven en heeft een bepaalde dikte en moet (uiteraard) in het roer passen.

Ten tweede het profiel. Tussen NACA0013 en 0015 wordt aangehouden voor toerjachten. Kom ik zo op terug.
Ten derde de kiel. Je wilt uiteraard niet vastlopen op je roer als je vastloopt. Hierdoor steekt je roer normaal een 20cm minder diep dan de kiel.
De roerkoning van onze Dehler is van Aluminium en is bovenaan 70mm dik. Dit is belangrijk gegeven voor de bepaling van het profiel en de opbouw van het roer.
Wij steken ca 150cm diep. Hieruit volgt dat het roer zo rond de 130cm diep moet steken wil je het roer te allen tijde vrij houden van de bodem. Ook wil je het roer zo diep mogelijk hebben dus dit is gelijk ook de streefdiepgang van het roer.

Ik heb het roer voor 2 situaties berekend; met grootzeil en fok en met grootzeil en genua.
De eerste vraagt om een roer met een oppervlak van 0,616m^2, de tweede voor een oppervlak van 0,728m^2. Ik heb gekozen voor een oppervlak dat hier tussenin zit en kwam uit op 0,687m^2
Het Naca profiel van het roer bij voorkeur in de range van NACA0013 tot NACA0015. Bij deze profielen geven de laatste 2 cijfers de dikte van het profiel aan als percentage van de lengte (koorde).
Profiel is uiteindelijk NACA0016 geworden. Dit is een compromis tussen een zo diep mogelijk stekend roer (slank) en de dikte van de roerkoning die een vrij fors NACA profiel dicteert. Dit profiel matcht wel ongeveer met wat het roer oorspronkelijk was.

Omdat de roerveren doorgezaagd waren bij het inkorten van het roer destijds heb ik een nieuwe roerveer aan laten lassen. Ik heb gekozen voor een 10mm dikke strip aluminium. Door nu het roer op te bouwen uit platen van 10mm dik, kan ik deze strip opsluiten in de middelste plaat.

Het uiteindelijke ontwerp met daarop de roerkoning.




Ruwbouw onder de boot:


Let op de rode lijn. Hier hield mijn oude roer op...

Roer bijna klaar met schaven:


Inpakken in glas + epoxy:


Nu; strak maken met expoxy + glass bubbles:


Vergelijk Oud- Nieuw:

Goed bezig!

Hoe groot is je balansberekening uitgevallen nu?

Op de foto waar je aan het passen bent staat het roer op twee plankjes? Is dat ook zo bij de kiel? Zoja dan haal je je 20 cm speling niet lijkt mij. Is dat bewust gekozen zo? Je laatste tekening is tov het originele (diepe, niet ingekortte) roer?

Mooi ontwerp! Vergeet je niet de overgang tussen roerkoning en blad goed af te werken zoals hier elders beschreven (holletje uitfrezen en opvullen met flexibel blijvende kit of zachte epoxy)

Ben benieuwd hoe het gaat bevallen!

Ik heb nu een balansdeel van 17% over de volledige hoogte (excl. afronding onderaan).

Is bij het de kiel ook zo. De boot staat echter iets achterover op de bok. Hierdoor vertekend het beeld.

Holletje voor de kitnaad is voorzien.Komt een UV bestendige Sikaflex in.

Ben ook zeer benieuwd hoe het gaat bevallen. Krijg wel jeuk nu met dat zachte weer steeds....

Vergelijking is inderdaad tussen nieuwe roer en het roer zoals oorspronkelijk voorzien. Vergelijking tussen nieuwe roer en ingekorte roer is te zien in het vijfde plaatje.

Operatie geslaagd lijkt me! Denk dat je verbaasd zult zijn de eerste keer met een beetje wind! Trouwens, ook met lichter weer zult je uit kunnen met minder roeruitslag dus drag, waardoor je wss merkbaar hoger kunt komen dan voorheen.

En dan gaan alsnog de zeilen knagen nu je de invloed van de "foils" ervaren hebt

Dat is zeker mogelijk. Er werd alleen van alle kanten geroepen dat het mijn zeilen waren die het veroorzaken.
Als je auto ellendig rijdt, kun je de motor wel gaan vervangen, maar als de banden lek zijn, blijft hij ellendig rijden.
Eerst de basis goed. Dan kijken of de zeilen inderdaad af zijn. Mogelijk wel; we gaan het zien.

Een vraag:
Is je roerkoning niet erg kort voor een blad van deze lengte? Onderste deel hangt nu volledig op eigen sterkte...
Ik bedenk me nu ook dat bijn een aangehangen roer er helemaalk geen koning in zit.. maar desondanks... Just a question...

Zie er wel mooi uit!
Ik heb er bij mij alleen een balansdeel aangezet van hardschuim en dat met matten en epoxy versterkt.. (had helemaal geen balansdeel.. en dat maakt dat mijn dochter van 9 nu ook aan het roer kan zitten..

Hans

Mooie beschrijving Koezt! Ik ben blij te lezen dat je mijn spreadsheet goed hebt kunnen gebruiken. Als je tips voor verdere verbetering hebt hoor ik dat graag van je.

Het laterale roerontwerp is altijd een compromis, je hebt treffend beschreven wat je uitgangspunten beperkingen daarbij zoal zijn. Ik kan er nog wel wat opmerkingen bij maken, maar dat zou niet alleen mosterd na de maaltijd zijn, maar ook geen grote nieuwe inzichten opleveren. Ik denk dat het resultaat nu meer dan prima is en ik vermoed dat dit een spectaculaire verbetering zal geven in het roergedrag. We zijn natuurlijk erg benieuwd hoe jouw ervaringen zijn zodra je je eerste tochtje achter de rug hebt!

ISO788 Hans schreef : Ik heb destijds toen ik mijn roer bouwede,bij wat roerbouwers nagevraagd over tot hoever bij hen de koning in het blad gaat. Antwoordt van Modus: tot twee derde. Dat lijkt Koezt wel te halen. Erg natte vinger maar toch.

ISO788 Hans schreef : Nee, de lengte is prima. In het standaardwerk 'Principles of Yacht Design' (toch Philip?) wordt gesproken van een lengte van de roerkoning die 2/3 van de hoogte van het blad is. Dit is vooral nodig om te kunnen borgen dat de verbinding tussen roerkoning en blad absoluut star (vrij van beweging) is.

Daarnaast treden de grootste momenten bovenin het blad op. Het blad ontleend zijn sterkte en stijfheid voor een groot deel uit de vorm van het blad zelf. Het onderste deel, waar de momenten een stuk kleiner zijn, is doorgaans sterk genoeg om de daarop werkende krachten op te nemen.

Philip schreef :
Mmm , kennelijk verschillen de experts daarbij dus een beetje van mening:
www.jefa.com/examples/tiller.htm
En het schijnt toch wel eens te gebeuren dat het deel onder de roerkoning afbreekt
Ad

Yellow Boat schreef : Ik zie dat niet hoor YellowBoat, in de Jefa roeren steekt de roerkoning zo te zien ten minste 2/3 in het blad. Meer mag altijd natuurlijk. Ik denk dat de variatie in bladen van Jefa groter is dan de variatie in roerkoningen uit praktisch oogpunt.

Het afbreken van het roer onder de roerkoning is overigens helemaal niet verkeerd, of zelfs wel goed. Als de krachten zo groot worden dat er iets moet breken dan liever een stukje van het blad dan een verbogen of afgebroken roerkoning. En met 2/3 blad kan je nog steeds heel behoorlijk thuis komen, zonder blad is dat een stuk lastiger.

Yellow Boat schreef : Liever onder de roerkoning dan boven het blad...
En dan ben ik weer waar ik was...

Heb je er ook een breeklijntje ingefreesd?
Schijnt bij masten ook te gebeuren

ilCigno schreef : Ach ja. Ik heb er een jaar mee rondgezeild
Was niet top maar functioneerde wel.

wybeslot schreef : Nog niet. Doe ik vanavond nog wel even. Wat is beter denk je? Stukje wapening van het blad weghalen of met de snijschijf een scheufje in de roerkoning, net boven het blad?

Veel praktischer is een quick-release-pen aan de kop van je roerkoning te maken. Even wegtrekken en het hele roer valt gewoon onder de boot uit. Wel je roerkoning met lood vullen, anders werkt het niet.

ilCigno schreef : Hmm kijk ik vanavond even na. Ik dacht dat daar een stuk uitgebreidere berekening in stond. Of ik haal dat in de war met een artikel uit Proffesional boatbuilder over rudder stocks dat ik toen uitgeplozen heb.

Anyway: na het lezen van dat boek, het artikel en raadplegen van andere roerbouwers (jefa hoorde daar ook bij, ook zij houden ongeveer 2/3e aan) was voor mij de uitkomst dat 2/3e genoeg zou zijn voor mijn as.

Maar een en ander hangt natuurlijk ook samen met E-modulus en sterkte van materiaal (bij mij RVS en niet Alu) en de dikte van de as dus zomaar zeggen dat 2/3 altijd genoeg is durf ik niet aan

Ik zou het wel aandurven

ilCigno schreef : En hopen dat de as niet is gaan krommen tussen je lagers in

Philip schreef :
En hopen dat het ter plekke diep genoeg is

Let wel. Dit blad is niet veel groter dan wat het was. Vanaf de onderkant van de roerkoning loopt ook nog een 50x10mm aluminium roerveer schuin naar beneden.
Oorspronkelijke roer had dus ongeveer dezelfde hoeveelheid roer vrij bungelen. Dit was schuim met 1 matje er omheen.

Ik durf het ook wel aan.

EJ,
leuk om te lezen dat je hem van hout gemaakt hebt. Op het DCN forum geschreven dat ik bij mijn vorige boot (First 25) een houten aangehangen roer van 2.25m lang gemaakt heb. Toen was de reactie dat dit niet onder onze duetta's zou kunnen. Het probleem wat ik met het toen gemaakte roer had is dat ik de achterkant recht gemaakt heb met een dikte van 8mm. Dat gaf toen bij 2-3 knopen een resonatie. Smaller gemaakt tot 2-3mm en toe was dat over. Ben benieuwd bij jou.