naar een artikel van Andrew Rosthorn (The Times 2007)
vertaald, bewerkt en aangevuld door Lannes
Vijf jonge Britse marineofficieren besloten in 1932 een 54 voets kits te bouwen, naar een ontwerp van H.S. “Uncle” Rouse en Edward Cock, destijds manager van de bekende ‘Hong Kong en Whampoa Dock Co Ltd’.
 Tai-Mo-Shan, heden
Zo ontwierp Uncle Rouse menig jacht voor de in Hong Kong gestationneerde Britse officieren. De bekendste daarvan naast Tai-Mo-Shan zijn de Tzu Hang, Ma-On-Shan en Golden Dragon. Een van de laatst bekende eigenaren van Golden Dragon was Dudley Pope, de schrijver van de Lord Ramage romans.
Tzu Hang verwierf grote bekendheid door haar eigenaars “Once is Enough” Miles (†2009) en Beryl Smeeton.
 Tai-Mo-Shan in Whampoa Dock, Hong Kong 1933
Voor de reis naar het moederland, Engeland plande het vijftal wel een zeer ongebruikelijke route: de zeiltocht zou gaan via Japan, de Kurilen, langs de kust van Alaska en overige staten der VS, Mexico, Midden Amerika, Panama kanaal en dan richting Engeland. “The wrong way around the world,” zou je welhaast kunnen zeggen.
Het ware karakter van deze bijzondere reis, in totaal 16.217 nautische mijlen, kwam niet boven water toen Martin Sherwood in 1957 “The Voyage of the Tai-Mo-Shan” publiceerde waarin hij de lotgevallen van bemanning en het schip gedurende hun zeiltocht van 1933-1934 beschreef. De ware bedoeling – de geheime opdracht – bracht hij echter niet ter sprake. Die werd pas bekend toen de dagboeken van Robert “Red” Ryder na zijn dood door zijn zoon werden geopend.
In 2007 publiceerde The Times de bijzonderheden van deze vroegtijdige “geheime opdracht” die de crew van de Tai-Mo-Shan succesvol had uitgevoerd.
De missie van de Tai-Mo-Shan
Alhoewel de 2e wereldoorlog nog niet in zicht was, rommelde het in 1932 behoorlijk in het Verre Oosten. Op de basis in Hong Kong werden de bewegingen van de Japanse vloot nauwkeurig gadegeslagen en het is dan ook niet verwonderlijk dat de vijf jonge officieren een dankbaar gebruik hebben gemaakt van hun mogelijkheden om zonder al te veel de aandacht te trekken de Japanse wateren te verkennen en eventuele vlootmanoeuvres te noteren en door te seinen. Ook al hadden ze geen motor, een klein petroleum-aggregaat hadden ze wel aan boord. Een en ander laat zich afvragen in hoeverre dit niet een vooropgezet plan is geweest. Het lijkt er tenminste wel op. Ze hadden “fairly advanced radio equipment” verstopt in de voorpiek en vandaar ook natuurlijk de noodzaak van een generator. En dan geen geld voor een motor?
Het besluit om langs al die vreemde kusten te zeilen moest iets te maken hebben met een vooropgezet doel. Bijzonder in dit geval is dat de Britten al rekening hielden met de strategische ligging van de eilandengroep en met de Kurillen als mogelijk uitvalsbasis voor de vloot van de Japanse Marine. (Dit gebeurde ook daadwerkelijk. Het was bij deze eilandengroep dat de Japanse vloot zich verstopte voor vroegtijdige waarneming door de Amerikaanse marine en de Japanse admiraal Yamamoto van hieruit zijn aanval lanceerde op Pearl Harbour.)
Volgens de nagelaten notities van Robert Ryder, schipper van de Tai-Mo-Shan, was het belangrijkste doel mogelijke geschikte havens of bases te vinden voor Britse oorlogsschepen en onderzeeërs, zo dicht mogelijk bij de Japanse eilandengroep. Hun bevindingen omtrent potentiële mogelijkheden seinden ze door aan de admiraliteit in Londen.
In juli 1933 werden ze tijdens het bezoek aan de Japanse haven Nemuro op het uiterste puntje van het eiland Hokkaido door de Japanse inlichtingendienst stevig aan de tand gevoeld, aldus hun rapport aan het Directoraat of Naval Intelligence.
Uit de toonzetting van de ondervraging bleek dat de Japanners bepaalde dingen verborgen trachtten te houden welke zich op de Kurillen afspeelden.
Na deze “missie” bleef er natuurlijk geen andere route over dan de te volgen kustlijn van het Amerikaanse continent teneinde door het Panama kanaal naar de Atlantic te gaan.
Na haar aankomst in Dartmouth in 1934 werd Tai-Mo-Shan “verkocht” – misschien is overgedragen een beter woord – aan de Royal Navy en werd het jacht ingelijfd bij de Royal Naval Sailing Association, naast de Amaryllis (1882), een erfenis van Cmdr George Muhlhauser, een Q-ship commandant die kort na een even bizarre als epische wereldomzeiling in 1920 overleed.
Dat het geen jongens van de straat waren bewezen deze vijf officieren gedurende het verdere verloop van WWII. Douglas Reeman heeft zo goed als zeker de daden van “Red” Robert Ryder als voorbeeld genomen als hoofdpersoon in een aantal van zijn boeken.
De crew van de Tai-Mo-Shan verwierf een VC, vier DSO’s en een Croix de Guerre. Robert “Red” Ryder verkreeg nationale bekendheid door zijn aanval op St Nazaire met de destroyer “Campbeltown” die gecamoufleerd was als een Duitse kanonneerboot. Hiermee ramde hij de sluisdeuren van het enige grote dok aan de Atlantische kust dat het Duitse slagschip “Tirpitz” kon herbergen, mocht deze ooit opgekalefaterd moeten worden.
De angst van de Britse admiraliteit voor dit machtige slagschip was dusdanig groot dat zij naar dit vrij drastische middel grepen om de bewegingen van het slagschip te beperken en eventuele reparaties van zware schades aan het monster te verhinderen.
Tussen de sluisdeuren van het dok ingeklemd zat “Campbeltown” inclusief een aantal tonnen aan verborgen explosieven met tijdontsteking. Vanaf een motortorpedoboot ging Ryder de wal op om de laatste manschappen te verzamelen die tijdens de raid tegen de Duitsers in St Nazaire op het vaste land waren achtergebleven en slaagde erin deze overgeblevenen inclusief hun doden en gewonden aan boord van de motortorpedoboot MGB 314 te brengen. Ze vertrokken onder zware barrages van hevig kanonvuur die de Duitsers gedurende meer dan een uur op het overbeladen schip loslieten en het vaartuig bestookten met artilleriegranaten en alles wat maar vuur kon afgeven.
Het Jacht
Ontworpen door H.A. Rouse en Edward Cock werd Tai-Mo-Shan, genoemd naar de gelijknamige hoogste berg in Hong Kong, gebouwd door de Hong Kong Whampoa Dock Co. Ltd.
Origineel kitsgetuigd, LOA 54 voet, LWL 48 voet, Bmax 12,4 voet en met een diepgang van 9,2 voet.
Ze is grotendeels gebouwd uit het beste Moulmain teak dat destijds voorhanden was en volgens specificaties die ruim tweemaal boven die van Lloyd’s stonden. De toenmalige kwaliteit van het teakhout stond ver boven die van vandaag de dag.
 Bouw van het schip, 1932
 De Crew van de Tai-Mo-Shan tijdens hun bezoek aan de Warner Studios. I.h.m. Bette Davis
John Illingworth, inmiddels een bekend Naval Architect (Gypsy Moth V) modificeerde Tai-Mo-Shan tot een yawl, maar ontdekte tijdig zijn vergissing en bracht haar terug in de stijl van het oorspronkelijke ontwerp. De waterverplaatsing van het zware teakhouten jacht liet een dergelijke modificatie niet toe.* (zie noot)
De Royal Navy verkocht het jacht in 1949 aan een particulier, Jack Woodman, die er tot 1959 mee in Schotland zeilde.
Daarna kwam het jacht in handen van Hugh Davis die het na een aantal jaren doorverkocht aan de huidige eigenaar, Ian Bowler.
Hiermee zou het verhaal van Tai-Mo-Shan afgelopen zijn als zich nog niet een leuk voorval aandiende.
Na een grondige refit in 2005 – het schip was inmiddels 72 jaar oud – Classic Boat publiceerde hier in hun augustusnummer van 2006 een artikel over, charterde Bowler in de Turkse wateren van de Med toen het oog van de producers van de film “Mamma Mia” naar de gelijknamige musical van ABBA viel op het schitterende gerestaureerde jacht. Ze werd gecharterd door Tom Hanks, Björn Ulvaeus en Benny Andersson voor een cruise in de Griekse wateren, met Meryl Streep, Colin Firth, Julie Walters, Stellan Skarsgård en “Commander James Bond” a.k.a. Pierce Brosnan als bemanning.
De producers waren zich niet bewust van het feit dat 74 jaar eerder de Tai-Mo-Shan, in de beste traditie van de Britse Marine, op een geheime opdracht werd uitgestuurd. Volgens diezelfde traditie bleef deze reis in een waas van geheimzinnigheid verhuld totdat deze in 2007 door The Times in de openbaarheid werd gebracht.
 Stellan Skarsg?rd, Pierce Brosnan en Bennie Andersson zittend op dek Tai-Mo-Shan 2007
*) Noot
Ten tijde van de jaren ‘50 en ’60 was de yawl populair bij het ontwerpen van oceaanracers omdat de toenmalige handicap niet voorzag in het voeren van een bezaanstagzeil en het dus ook niet sanctioneerde. Op lange ruimwindse vlakken kan een dergelijk zeil van bijzonder nut zijn. Een sprekend voorbeeld hiervan was Olin Stephens’ Finisterre.
|
